“We vertrekken vanuit de vraag wat goed is voor alle kinderen in onze regio”

Directeuren en teamleiders van IKC IJmond en IKC Zuid-Kennemerland – in totaal tellen die vijf locaties (zie kader, red.) - staken de afgelopen jaren regelmatig de koppen bij elkaar om samen onderwijszorgideeën te ontwikkelen en te realiseren voor kinderen in de regio voor wie het bestaande aanbod nog niet voldoende passend bleek. Hier zijn meer schoolbestuurders, een andere jeugdhulppartner en de gemeente bij betrokken.

“Tijdens een aantal bijeenkomsten hebben we samen gekeken naar wat we kunnen doen voor de kinderen die het écht pittig hebben”, vertelt Anna-Marieke van Kampen. Welke kansen, mogelijkheden, mogelijke hobbels en uitdagingen zag de groep? Gaandeweg ontstond niet alleen een gezamenlijk beeld, maar ontwikkelde de groep ook eenzelfde visie en eenduidiger taal.

Bewust werd niet ingezet op ‘specialisatie per locatie’. “We willen dat ieder kind welkom is in elk IKC”, verwoordt Anna-Marieke. “We passen daar de onderwijscontext zo aan dat dit kind zich daar goed ontwikkelt, zo thuisnabij mogelijk.” “Juist niet labelen”, vult Julia aan. “Dat vind ik ook het mooie van de beweging die nu met elkaar is ingezet richting inclusief onderwijs. We vertrekken niet vanuit diagnoses, maar vanuit de vraag wat goed is voor alle kinderen in onze regio.”

Collectieve inzet jeugdhulp

Eenzelfde gedachte zit achter de collectieve inzet van jeugdhulp, waar de inspiratie- en ontwikkelgroep zich óók hard voor maakt. Sterker nog, de groep heet vanaf dit schooljaar Pilotgroep collectieve inzet jeugdhulp in onderwijs. Als het aan Anna-Marieke en Julia ligt, nemen we permanent afscheid van de individuele indicaties en beschikkingen voor jeugdhulp, om het beschikbare budget collectiever en contextgericht te kunnen inzetten. Dat kan dan gericht ten goede te laten komen aan versterking van een inclusieve pedagogische basis.

In elk IKC wordt hier nu ervaring mee opgedaan (lees ook het artikel van IKC IJmuiden, red.) Als je onderwijs en jeugdhulp echt samen kunt inzetten – natuurkijk altijd in samenwerking met ouders - kunnen alle kinderen daar profijt van hebben. Denk aan de inzet van jeugdhulpexpertise voor professionalisering van medewerkers, of aan een groepsaanbod voor kinderen en ouders.

“Ouders hebben natuurlijk de grootste verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kind. Maar opvoeden is best een klus, helemaal als je een kind hebt met extra ondersteuningsbehoeften. ‘It takes a village to raise a child’. Hoe mooi als een IKC een laagdrempelige plek is waar ouders terecht kunnen, ook met hun opvoedvragen. Zonder dat er meteen allerlei behandelplannen moeten starten.

“Ook landelijk zie je een beweging dat we op zoek zijn naar een bredere pedagogische basis waarin we niet langer uitgaan van het medische model, maar van het sociale. Dus niet ‘het kind fixen’, maar de context fixen. Zo kan ieder kind zich ontwikkelen.”

Samenwerking gemeente

De Pilotgroep collectieve inzet jeugdhulp in onderwijs wordt volop ondersteund door de gemeente, die ook vast vertegenwoordigd is in de stuurgroep. Julia en Anna-Marieke voelen veel vertrouwen, al zijn er ook nog vragen te beantwoorden. Want jeugdhulp anders inzetten betekent ook anders verantwoorden. En hoe dat dan het beste kan, is een gezamenlijke zoektocht. “We zijn echt sámen op weg”, vat Anna-Marieke samen.

Ondertussen blijven de teams in de IKC-locaties ook in ontwikkeling. “We blijven leren en werken aan onze mindset, die ook een verandering door moet maken”, constateert Julia. “Ook wij hebben nog stappen te zetten in het denken en werken vanuit het sociale model. Zo hoor je ook bij ons nog wel eens zeggen: ‘dit kind heeft iets extra’s nodig’, in plaats van ‘wat heb ik te doen om het anders te doen’,”, illustreert zij.

“Kinderen mogen zijn wie zij zijn”, vult Anna-Marieke aan. Dat blijven zij zelf ook steeds uitdragen, net als bijvoorbeeld de zorgteams in de IKC-locaties. Waar voorheen de situatie van kinderen werd besproken, gaat het tegenwoordig óók standaard over de vraag: wat is de hulpvraag van de leerkracht? “Dit soort stappen dragen bij aan onze beweging”, merkt Julia.

Anna-Marieke: “Als professional hoef je het niet meteen perfect te doen. Net als voor de professional is de vraag voor bestuurders ook: wat kan ik doen in de context zodat die professionals beter hun werk kunnen doen?  Wat daarbij helpt is met elkaar delen wat goed gaat en hoe we kinderen in hun kracht zetten. En dat is ook het leukste wat er is.”

Dat met deze beweging doorgebouwd kan worden op een al stevige samenwerking helpt enorm. “Er is veel vertrouwen”, vindt Julia. “Op alle niveaus. Zo ook tussen ons, Het helpt ook enorm dat we vanuit dezelfde visie werken en allebei echte doeners zijn. Het kan soms best even schuren, maar we laten elkaar niet los. We werken met dezelfde passie en positieve kijk aan deze beweging.”